Прашањето зошто младите сè уште си заминуваат од Македонија одамна не е предмет на анализа, туку доказ за колективен неуспех. Се повторува со години, од влада до влада, од стратегија до стратегија, сè додека не ја изгуби тежината. Денес веќе не звучи како аларм, туку како позадинска бучава на општество што се навикнало на сопственото празнење.
Младите не си одат затоа што не ја сакаат државата. Си одат затоа што државата не им возвраќа. Затоа што овде животот не се живее, туку се преживува, со постојано чувство дека нечија врска вреди повеќе од твојата диплома, а туѓа партиска книшка повеќе од твојот труд. Во таков систем, останувањето не е доблест, туку ризик.
Странство не е ветена земја, туку уредена. Младите таму не бараат среќа, туку ред. Не бараат богатство, туку сигурност дека утре ќе личи на денес, а не на нов почеток од нула. Кога ќе ја споредат таа предвидливост со хаосот дома, изборот не е тежок – туку логичен.
Прочитајте: УЈП: Еве кои граѓани што работат во странство треба да пријават ДАНОК!
Но вистинската катастрофа не е во заминувањето, туку во невраќањето. Младите што еднаш ќе заминат, сè поретко размислуваат да се вратат, не затоа што таму им е совршено, туку затоа што тука ништо суштински не се сменило. Ги плаши истата неправда, истата ароганција на институциите, истата култура на молчење. Ги плаши сознанието дека стекнатото знаење овде нема да биде капитал, туку товар.
Особено иронично е што паралелно со ова иселување, секоја нова власт зборува за „задржување на младите“, „повраток на дијаспората“ и „инвестирање во човечки капитал“. Имаме стратегии, кампањи и конференции, но немаме доверба. Имаме изјави дека „младите се приоритет“, додека истовремено гледаме партиски вработувања, селективна правда и институции што функционираат само за одбрани. Во таков контекст, тие политики звучат како лоша реклама за производ што никој повеќе не сака да го купи.
Најопасно од сè е што заминувањето стана нормално. Не предизвикува шок, ниту јавна расправа. Кога млад човек ќе замине, реакцијата е рамнодушна: „паметен е, се снашол“. Како најголемата амбиција на ова општество да е младите да си заминат успешно, наместо да живеат достоинствено дома.
И додека политичарите зборуваат за иднина, младите си ја пакуваат сегашноста. Не затоа што сакаат да си одат, туку затоа што не гледаат причина да останат. Сè додека државата не престане да ги третира младите како статистика во говори, а почне да ги гледа како луѓе со реални потреби и граници, прашањето нема да биде зошто си заминуваат. Туку колку уште ќе останат – и по која цена.
