Пресметката на плата во Германија е тема по која луѓето најчесто се разочаруваат веднаш по првата исплата. Договорот вели една бројка, а на сметката се слева друга. Тоа не е „измама“ од работодавачот, туку систем во кој од бруто-платата автоматски се одбиваат придонеси и даноци. Разликата помеѓу бруто и нето-платата може да биде голема, а кај некои работници поголема отколку што планирале.
Во овој водич објаснуваме како се пресметува платата во Германија на едноставен начин, без стручни термини. Ако знаеш што се одбива и зошто, полесно ќе преговараш за плата, ќе ја провериш платната листа и ќе избегнеш грешки кои луѓето чинат стотици евра годишно.
Бруто и нето-плата: две бројки кои не треба да се мешаат
Бруто-платата е износот кој е наведен во работниот договор. Тоа е „почетната цена“ на трудот пред државата и осигурителите да го земат својот дел. Нето-платата е износот кој реално се слева на твојата банкарска сметка.
Во пракса, разликата помеѓу бруто и нето-платата зависи од неколку фактори: даночна класа, здравствено осигурување, семеен статус и сојузна покраина. Затоа две лица со иста бруто-плата можат на крајот на месецот да имаат значително различен нето-износ.
Прочитајте: Промена на даночна класа во Германија: кога се исплати и како се прави
Што се одбива од бруто-платата
При пресметката на плата во Германија, одбиците се делат во две големи групи:
- Придонеси за социјално осигурување
- Даноци
Придонесите се одбиваат речиси од сите, без разлика во која даночна класа се наоѓаат. Даноците варираат според личните околности.
Споредба на бруто и нето плата во Германија
Напомена: Износите се приближни и се однесуваат на
самец, даночна класа I, законско здравствено осигурување, без црковен данок.
| Бруто плата (месечно) | Вкупни одбитоци (≈) | Нето плата (≈) | Реална разлика |
|---|---|---|---|
| 2.000 € | ~650 € | ~1.350 € | −32% |
| 2.500 € | ~780 € | ~1.720 € | −31% |
| 3.000 € | ~1.000 € | ~2.000 € | −33% |
| 3.500 € | ~1.200 € | ~2.300 € | −34% |
| 4.000 € | ~1.400 € | ~2.600 € | −35% |
| 4.500 € | ~1.650 € | ~2.850 € | −37% |
| 5.000 € | ~1.900 € | ~3.100 € | −38% |
Споредба на даночни класи за брачни парови во Германија
III/V наспроти IV/IV (пример со реални сценарија)
Претпоставки за примерот:
- Брачна двојка
- Законско здравствено осигурување
- Без црковен данок
- Без деца
- Износите се приближни
Пример 1: Голема разлика во примања
Сопруг А: 4.000 € бруто
Сопруг Б: 1.500 € бруто
| Даночна комбинација | Нето А | Нето Б | Вкупно нето (домаќинство) |
|---|---|---|---|
| III / V | ~2.850 € | ~900 € | ~3.750 € |
| IV / IV | ~2.600 € | ~1.100 € | ~3.700 € |
III/V дава нешто повисок месечен вкупен нето
Поголем ризик од доплата на данок на крајот на годината
Пример 2: Слични примања
Сопруг А: 3.000 € бруто
Сопруг Б: 2.800 € бруто
| Даночна комбинација | Нето А | Нето Б | Вкупно нето (домаќинство) |
|---|---|---|---|
| III / V | ~2.300 € | ~1.600 € | ~3.900 € |
| IV / IV | ~2.000 € | ~1.950 € | ~3.950 € |
IV/IV е постабилна и побезбедна опција
Кај III/V често следи доплата на данок
Клучни разлики меѓу III/V и IV/IV
| Критериум | III / V | IV / IV |
|---|---|---|
| Месечен нето | Повисок кај едниот партнер | Рамномерно распределен |
| Ризик од доплата | Висок | Низок |
| Погодна кога | Голема разлика во плати | Слични примања |
| Планирање буџет | Потешко | Полесно |
| Родителски надоместоци | Често неповолни | Почесто поволни |
| Потребна даночна пријава | Речиси секогаш | Често не е задолжителна |
Важно да се знае
- III/V не значи помал данок, туку само поинаква распределба во текот на годината
- IV/IV дава пореална месечна слика
- Крајната пресметка секогаш се прави со годишна даночна пријава
Кратка препорака
- III/V → ако еден заработува многу повеќе
- IV/IV → ако двајцата заработуваат слично и сакате сигурност
Споредба на нето плата во Германија со деца наспроти без деца
Претпоставки за примерите:
- Даночна класа I (освен ако не е поинаку наведено)
- Законско здравствено осигурување
- Без црковен данок
- Едно дете (каде што е наведено)
- Износите се приближни
Пример: Самец / Самохран родител
Бруто плата: 3.000 €
| Статус | Даночна класа | Нето плата (≈) | Разлика |
|---|---|---|---|
| Без деца | I | ~2.000 € | — |
| Со дете (самохран родител) | II | ~2.200 € | +200 € |
Самохраните родители добиваат дополнителна даночна олесница
Пример: Брачен пар (едно дете)
Секој партнер: 3.000 € бруто
| Статус | Даночна класа | Нето по лице | Вкупно нето |
|---|---|---|---|
| Без деца | IV / IV | ~2.000 € | ~4.000 € |
| Со дете | IV / IV | ~2.050 € | ~4.100 € |
Мала месечна разлика, но значителен ефект годишно
Дополнителен ефект: Kindergeld
| Број на деца | Kindergeld (месечно) |
|---|---|
| 1 дете | 250 € |
| 2 деца | 500 € |
| 3 деца | 750 € |
| 4 деца | 1.000 € |
Овој износ не се оданочува и директно го зголемува семејниот буџет
Пензиско и осигурување за нега (Pflegeversicherung)
| Статус | Придонес за нега |
|---|---|
| Без деца | Повисок |
| Со деца | Понизок |
Родителите плаќаат понизок придонес, што дополнително го зголемува нетото
Годишна даночна пријава – вистинската разлика
| Трошоци поврзани со деца | Даночен ефект |
|---|---|
| Градинка / дневна грижа | Делумно признати |
| Образовни активности | Делумно признати |
| Патување до училиште | Признати во одредени случаи |
| Kinderfreibetrag | Автоматски пресметан |
Даночната управа автоматски избира дали е поисплатливо
Kindergeld или Kinderfreibetrag
Заклучок: со деца vs. без деца
| Критериум | Без деца | Со деца |
|---|---|---|
| Месечна нето плата | Пониска | Повисока |
| Државни примања | Нема | Kindergeld |
| Даночни олесници | Основни | Значителни |
| Годишен поврат | Помал | Почесто поголем |
| Финансиска поддршка | — | Континуирана |
Придонеси: пензиско, здравствено, невработеност и долготрајна нега
Најголемиот дел од одбитоците се за социјално осигурување. Вообичаено се одбиваат придонеси за:
- Пензиско осигурување
- Здравствено осигурување
- Осигурување за невработени
- Осигурување за долготрајна нега
Овој дел од системот го „штити“ работникот, но исто така најмногу го намалува износот што останува на сметката. Работодавачот го плаќа својот дел, а работникот својот. На платната листа се гледа само делот на работникот, па многумина имаат впечаток дека „многу се одзема“, бидејќи не ја гледаат целината.
Здравствено осигурување и дополнителни придонеси
За здравственото осигурување постои уште една работа која често ги изненадува луѓето. Не е исто за сите. Покрај основниот придонес, постојат и дополнителни придонеси кои можат да ги наплаќаат одредени здравствени каси. Разликата обично не е голема месечно, но на годишно ниво може да се почувствува.
Ако си приватно осигуран, пресметката изгледа поинаку. Дел од трошоците може да се појави надвор од платната листа, во зависност од моделот и договорот. Затоа приватното осигурување не е автоматски „евтино“ за секого и пред премин треба добро да се информираш.
Данок на доход: зошто даночната класа ја одредува нето-платата
По одбивањето на придонесите, следи данокот на доход. Висината на данокот зависи од примањата, но голем дел и од даночната класа. Даночната класа во Германија не е „казна“, туку начин данокот однапред да се распредели според семејната ситуација.
Најчести случаи:
- Даночна класа I за самци
- Даночна класа II за самохрани родители
- Даночна класа IV за брачни парови со слични примања
- Комбинација III/V за брачни парови кога еден заработува значително повеќе
- Класа VI кога има второ работно место
Ова е причината зошто истиот бруто-износ може да значи сосема различен нето-износ. Даночната класа не е „мала работа“, туку е еден од главните фактори при пресметката.
Црковен данок и солидарен придонес
Ако си пријавен како член на црква, во Германија се одбива и црковен данок. Се пресметува како процент од данокот на доход и стапката зависи од сојузната покраина.
Солидарниот придонес денес се однесува на повисоки износи, и повеќето просечни плати повеќе не го плаќаат, но може да постои во одредени ситуации. Затоа не треба да се изненадиш ако го видиш на платната листа.
Lohnabrechnung: како да се чита платната листа
Платната листа во Германија, наречена Lohnabrechnung, изгледа „комплицирано“ бидејќи има многу ставки. Но логиката е секогаш иста:
- Прво се гледа бруто-износот
- Потоа придонесите
- Потоа даноците
- На крај, нето-износот
За проверка дали е сè точно, обрни внимание на три работи:
- Даночна класа и статус (дали се точни)
- Дали е внесен црковниот данок (ако не би требало)
- Дали се точни часовите, додатоците и прекувремената работа
Најчести грешки се појавуваат кај часовите, додатоците и погрешно поставената даночна класа при промена на брак, раѓање на дете или промена на работа.
Пример: како бруто износот станува нето
Луѓето често сакаат „брз впечаток“ за бруто-платата. Примерот може да помогне, но треба да се знае дека секогаш е приближно, бидејќи зависи од околностите.
- Ако некој има бруто-плата од 3.000 евра, е самец и е во вообичаена даночна класа, нето-износот обично е околу две третини од бруто.
- Со поголеми бруто-плати, данокот расте, но и нето, само не линеарно.
- Ако некој има семејство, деца или различна даночна класа, резултатот може да биде значително различен.
Затоа бруто-платите не се споредуваат „на памет“, туку со истиот контекст.
Додатоци, прекувремена работа и бонуси: каде луѓето грешат
- Прекувремени часови, ноќна работа, работа недела и празници често имаат додатоци. Тие можат да ја зголемат нето-платата, но понекогаш и даночниот товар, зависно од структурата на исплатата.
- Бонуси на крајот на годината или премии може да изгледаат „помалку отколку што е ветено“ бидејќи дел се одбива за даноци. Тоа не значи дека бонусот „изчезнал“, туку се пресметува преку даночниот систем.
Најчеста грешка е очекувањето дека секој дополнителен бруто евро ќе носи истиот нето-однос како основната плата. Во Германија тоа често не е случај.
Зошто две лица со иста бруто-плата добиваат различен нето
Разликите се предизвикани најчесто од:
- Даночна класа
- Членство во црква
- Деца и олеснувања
- Вид на здравствено осигурување
- Сојузна покраина
- Статус на второ работно место
Затоа нето-платата не може да се споредува без контекст. Пред да се споредуваш со колега, прво провери даночна класа и црковен данок. Тоа објаснува „изгубени“ 200 или 300 евра.
Што можат работниците да направат веднаш за да избегнат загуби
- Провери даночна класа и податоци во системот, особено ако неодамна ја сменил работата, се оженил, развел или добил дете.
- Чувај ги платните листи. Во Германија грешките понекогаш се исправуваат ретроактивно, но само ако имаш документи.
- Ако нешто не е во ред, реагирај веднаш. Многумина чекаат месеци, а потоа е потешко да се утврди каде е проблемот.
- Размисли за даночна пријава. За многу работници, даночната пријава не е „луксуз“, туку начин да се врати дел од преплатениот данок, особено ако имале промени или трошоци кои можат да се признаат.
Најчести прашања за пресметка на плата во Германија
Луѓето најчесто прашуваат: зошто нето е толку помало, може ли да се „поправи“ и што е реално да се очекува. Најкраткиот одговор е дека нето може да се промени само легално, преку правилна даночна класа, точни податоци и паметно планирање.
Кога ќе го разбереш системот за пресметка на плата во Германија, никој повеќе не може „да те измами со бројки“ и полесно ќе се избориш за она што е реално и фер.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
