Секој родител сака неговите деца да бидат безбедни и згрижени, дури и во најтешките животни околности. Но, што се случува ако двајцата родители ненадејно починат, а нивните деца сè уште се малолетни? Кој ќе ја преземе одговорноста за нивното воспитување, образование и секојдневна грижа?
Во Германија постои правен документ наречен Sorgerechtsverfügung, со кој родителите можат однапред да изразат кого сакаат да назначат за старател на своите деца во случај на нивна смрт. Иако станува збор за исклучително важна одлука, многу семејства не се запознаени со оваа можност.
Документот е особено значаен за родителите кои живеат далеку од своите роднини, вклучително и за македонските семејства во Германија, чии најблиски често живеат во друга држава.
Што претставува Sorgerechtsverfügung?
Sorgerechtsverfügung е писмена изјава со која родителите однапред наведуваат кое лице би сакале да биде назначено за старател (Vormund) на нивното малолетно дете доколку по нивната смрт повеќе нема родител кој може да го врши родителското право.
Во документот може да се назначи член на семејството, близок пријател или друго лице во кое родителите имаат доверба. Целта е детето да продолжи да живее во стабилна и безбедна средина, со личност која ги познава неговите потреби и може да ја преземе одговорноста за неговото воспитување.
Прочитајте: Германска сообраќајна логика: За недржење растојание 400 евра, а за злоупотреба на полициско ротационо светло само 20 евра?
Сепак, важно е да се нагласи дека документот не претставува автоматско пренесување на старателството. Конечната одлука за назначување старател ја носи надлежниот семеен суд (Familiengericht), кој мора да ги земе предвид законските услови и најдобриот интерес на детето.
Кој може да состави ваков документ?
Sorgerechtsverfügung можат да состават родители кои имаат родителско право над своите малолетни деца. Тоа се однесува и на родители кои заеднички го вршат родителското право и на родители кои го имаат самостојно.
Меѓутоа, постои една многу важна правна разлика. Ако почине само едниот родител, а другиот е жив и има право да ја преземе или продолжи родителската грижа, документот не може едноставно да го исклучи преживеаниот родител.
Според германското право, во такви ситуации се применуваат посебни правила за родителското право на преживеаниот родител. Затоа Sorgerechtsverfügung е особено важен за случаите кога двајцата родители ќе починат или кога по смртта на родителот нема друго лице кое може да го врши родителското право.
Дали родителите можат сами да одлучат кој ќе се грижи за детето?
Германското законодавство им овозможува на родителите да назначат лице кое сакаат да биде старател на нивното дете. Ова право е предвидено во германскиот Граѓански законик (Bürgerliches Gesetzbuch – BGB).
Семејниот суд по правило треба да го почитува важечкото назначување од родителите, но постојат законски исклучоци. На пример, назначеното лице може да биде изоставено ако не е соодветно да ја преземе одговорноста, ако постојат други законски пречки или ако самото дете, по наполнети 14 години, се спротивстави на назначувањето.
Затоа е препорачливо родителите однапред да разговараат со лицето кое сакаат да го назначат. Старателството претставува голема одговорност и важно е избраната личност да биде подготвена да ја преземе.
Може ли да се наведат и лица кои не треба да станат старатели?
Да. Германското право им овозможува на родителите, покрај назначувањето посакуван старател, изречно да исклучат одредени лица од можноста да бидат назначени за старатели на нивното дете.
Ова може да биде особено важно во семејства во кои постојат сериозни несогласувања или кога родителите имаат оправдани причини да сметаат дека одредена личност не би била соодветна за грижа за детето.
Сепак, и ваквите одредби се разгледуваат во рамките на законската постапка, а интересите и безбедноста на детето остануваат од најголемо значење.
Како правилно се составува Sorgerechtsverfügung?
За документот да има правно дејство, мора да се почитуваат строгите формални правила. Бидејќи станува збор за назначување старател преку располагање за случај на смрт, се применуваат правилата за соодветна тестаментарна форма.
Кога документот се составува како сопственорачен тестамент, тој мора целосно да биде напишан со рака и потпишан од родителот. Препорачливо е да се наведат и датумот и местото на составување, како и целосните податоци на детето и лицето кое се назначува за старател.
Обичен текст напишан на компјутер, испечатен и потпишан не е доволен за да се исполни формата на сопственорачен тестамент. Алтернатива е составување со помош на нотар, во соодветната законска форма.
Кај брачните двојки постојат можности за заедничко тестаментарно располагање, но и тука мора да бидат исполнети пропишаните формални услови. Невенчаните родители не можат едноставно да ги користат сите правила што важат за заеднички тестамент на сопружници.
Поради овие разлики, особено кога семејната ситуација е посложена, препорачливо е документот да се подготви со правен совет.
Дали детето има право да се спротивстави?
Германското право го зема предвид и мислењето на детето. Доколку детето наполнило 14 години, тоа има законско право да се спротивстави на назначувањето на старателот што родителите го избрале.
Ова правило има цел да го заштити детето од ситуација во која би било принудено да живее под старателство на личност со која не сака да има таков однос.
И кај помалите деца судот го зема предвид нивниот најдобар интерес, вклучително и семејните врски, постојната животна средина и други околности важни за нивната благосостојба.
Што ако родителите не оставиле никаков документ?
Доколку по смртта на родителите е потребно да се назначи старател, а не постои важечка Sorgerechtsverfügung, одлуката ја носи надлежниот семеен суд.
Во постапката се разгледуваат можните старатели, нивната соодветност и интересите на детето. Во зависност од околностите, во постапката учествува и Jugendamt, односно службата за млади.
Судот може да разгледува блиски роднини и други лица кои имаат врска со детето, но не постои правило според кое старателството автоматски им припаѓа на бабата, дедото или на најблискиот роднина.
Отсуството на документ не значи дека детето автоматски ќе биде сместено во дом или згрижувачко семејство. Одлуката зависи од конкретните околности и од тоа кое решение е најдобро за детето.
Што ако избраниот старател живее во Македонија?
Ова прашање е особено важно за македонските семејства во Германија. Многу родители би сакале, доколку им се случи нешто, нивните деца да продолжат да живеат со бабата, дедото или други блиски роднини во Македонија.
Родителите можат да ја наведат својата желба во документот, но назначувањето лице кое живее во странство може да отвори дополнителни правни и практични прашања.
Меѓу нив се вообичаеното живеалиште на детето, меѓународната надлежност, условите за преселување, правниот статус на старателот и можноста за обезбедување соодветна грижа. Затоа, само наведувањето роднина во Македонија не гарантира дека детето автоматски ќе се пресели таму.
Семејствата кои сакаат да назначат старател во друга држава треба однапред да побараат стручен совет за германското и применливото меѓународно семејно право.
Дали документот треба да се обновува секоја година?
Не постои општа законска обврска Sorgerechtsverfügung да се обновува секоја година. Сепак, препорачливо е родителите повремено да го проверуваат документот и да проценат дали нивната одлука сè уште одговара на семејните околности.
Со текот на времето може да се променат здравствената состојба, местото на живеење или семејната ситуација на лицето кое е назначено за старател. Исто така, самото дете расте и неговите потреби и односи со блиските луѓе можат да се променат.
Затоа е разумно документот да се преиспита по значајни животни промени и, доколку е потребно, да се состави ново важечко располагање.
Што се случува со имотот и наследството на детето?
Покрај личната грижа за детето, родителите треба да размислат и за управувањето со имотот што детето би го наследило. Старателството и управувањето со наследството се поврзани, но не секогаш мора да бидат доверени на исто лице.
Во зависност од околностите и законските услови, можно е да се предвидат посебни решенија за управување со наследството, вклучително и назначување извршител на тестамент (Testamentsvollstrecker).
Ова може да биде важно кога родителите поседуваат недвижности, заштеди или друг имот во Германија и во странство. Со правилно подготвени документи може однапред да се уреди како ќе се управува со наследството во интерес на малолетното дете.
Каде треба да се чува документот?
Важно е Sorgerechtsverfügung да биде достапен кога ќе биде потребен. Ако документот е составен како сопственорачен тестамент, може да се предаде на официјално чување кај надлежниот суд, согласно правилата за чување тестаменти.
Официјалното чување може да го намали ризикот документот да биде изгубен, уништен или да не биде пронајден навреме. Нотарски составените документи подлежат на соодветните правила за чување и евидентирање.
Доколку документот се чува приватно, важно е доверливо лице да знае каде се наоѓа, без притоа да се загрози неговата сигурност.
Заклучок: Одлука што може да ја заштити иднината на детето
Sorgerechtsverfügung е важен правен инструмент преку кој родителите во Германија можат однапред да изразат кој треба да ја преземе грижата за нивните малолетни деца доколку повеќе нема родител што може да го врши родителското право.
Иако никој не сака да размислува за вакви трагични ситуации, навременото планирање може да спречи дополнителна неизвесност за детето и за најблиските роднини.
За македонските семејства кои живеат во Германија, ова прашање има дополнително значење, особено кога членовите на поширокото семејство живеат во Македонија или во друга држава.
Најважно е документот да биде правилно составен, да ја одразува вистинската желба на родителите и да ги исполнува законските услови. За конкретни семејни ситуации, особено оние со меѓународен елемент, препорачлива е консултација со нотар или адвокат специјализиран за семејно и наследно право.
Правна основа: Германскиот Граѓански законик (BGB), особено одредбите за назначување и исклучување старател од страна на родителите, изборот на старател од страна на судот и формата на тестаменталните располагања.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
