Германија со години се соочува со недостиг од квалификувани работници во одредени професии. Поради тоа, многу граѓани од Македонија и другите земји надвор од Европската Унија бараат можност за вработување преку германскиот систем за работна имиграција. Во овој контекст често се споменува поимот „дефицитарен кадар“, но околу неговото значење и влијанието врз добивањето работна виза постојат бројни недоразбирања.
Според актуелните германски правила за 2026 година, не секој странец мора да докаже дека во Германија недостигаат работници од неговата професија. Условите зависат од видот на работната виза, квалификациите на кандидатот и законската основа според која се бара дозвола за работа.
Особено важни промени се воведени за државјаните на Македонија и другите земји од Западен Балкан, за кои постои посебна постапка за вработување.
Што значи „дефицитарен кадар“ во Германија?
Во германскиот систем за вработување се користат поимите Mangelberufe и Engpassberufe, со кои се означуваат професии во кои постои недостиг од работна сила. Тоа се занимања за кои работодавачите имаат потешкотии да најдат доволно соодветно квалификувани работници.
Прочитајте: Сакате да работите во Германија, но во градот каде што живее вашето семејство? КОНТЕКСТ ви помага да ја пронајдете вистинската работа!
Недостигот може да биде изразен во одредени региони или на национално ниво, а ситуацијата може да се менува во зависност од економските услови, бројот на слободни работни места и достапните кандидати.
Меѓу професиите во кои Германија има потреба од дополнителни работници се одредени здравствени, технички, занаетчиски и други стручни занимања. Сепак, не постои една единствена листа што автоматски одредува кој ќе добие работна виза.
Важно е да се разликува статистичкиот недостиг од работници од законските правила за издавање дозвола за вработување.
Дали сè уште се проверува дали има германски или европски работници?
Во минатото, при одредени постапки за вработување странски државјани, Bundesagentur für Arbeit спроведуваше проверка наречена Vorrangprüfung. Со неа се утврдуваше дали за конкретното работно место има соодветни кандидати кои имаат предност при пристапот до германскиот пазар на трудот.
Меѓутоа, оваа проверка повеќе не се применува во сите постапки за работни визи.
Особено значајно е што од ноември 2023 година Bundesagentur für Arbeit престана да ја спроведува Vorrangprüfung во рамките на Westbalkanregelung, посебното правило за вработување државјани од шест земји од Западен Балкан.
Тоа значи дека за македонски државјанин кој аплицира според ова правило, германските институции не мора претходно да докажуваат дека во регионот нема германски или европски работник кој би можел да ја извршува истата работа.
Сепак, тоа не значи дека работната виза се одобрува автоматски.
Што претставува Westbalkanregelung?
Westbalkanregelung е посебна законска можност за вработување во Германија, наменета за државјаните на Македонија, Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Албанија и Косово.
Ова правило овозможува пристап до германскиот пазар на трудот и за лица кои немаат формално признаена стручна квалификација во Германија. Тоа е особено важно за кандидатите кои сакаат да работат во логистика, производство, угостителство, градежништво и други дејности.
За одобрување на вработувањето, вообичаено е потребен конкретен договор за работа или обврзувачка понуда од германски работодавач. Bundesagentur für Arbeit проверува дали условите за работа се споредливи со условите што важат за домашните работници, вклучително и платата и работното време.
Постојат и дополнителни услови поврзани со претходниот престој, користењето одредени социјални надоместоци и обезбедувањето средства за живот. За кандидатите постари од 45 години, при првото одобрување според ова правило, можат да важат посебни барања за минимална заработка или соодветно пензиско обезбедување.
За регулираните професии, како лекарската, и понатаму се применуваат посебни правила за признавање на квалификациите и дозвола за вршење на професијата.
Колку работници можат да добијат одобрение преку Западен Балкан?
Во 2026 година правилото за Западен Балкан продолжува да важи, но постои годишно ограничување на бројот на одобренија.
Според Bundesagentur für Arbeit, во рамките на оваа постапка можат да се издадат до 50.000 одобренија годишно за сите шест земји заедно. Контингентот е распределен по месеци и државјанства, што значи дека достапноста може да се разликува во текот на годината.
Поради тоа, кандидат може да ги исполнува основните услови за вработување, но постапката да биде одложена поради исцрпен месечен контингент.
Ова е една од причините поради кои е важно работодавачот навремено да ја започне постапката.
Што е Zustimmung и зошто е важен?
Зборот Zustimmung означува согласност или одобрение. Во постапките за работни визи често се однесува на согласноста што Bundesagentur für Arbeit ја дава за вработување на странски државјанин.
Во зависност од видот на визата, оваа согласност може да биде потребна пред издавањето на дозволата за престој и работа.
Во рамките на Westbalkanregelung, работодавачот може однапред да побара таканаречена Vorabzustimmung, односно претходна согласност за вработување. Оваа постапка се спроведува пред кандидатот да го поднесе барањето за виза и може да го олесни понатамошниот процес.
Сепак, Zustimmung не е исто што и работна виза. Конечната одлука за издавање виза ја носи надлежната германска дипломатско-конзуларна претставништво, по проверка на сите применливи услови.
Исто така, не постои општо правило според кое секој Zustimmung автоматски важи пет години. Треба да се разликуваат важноста на претходната согласност, одобрениот период на вработување и важноста на самата виза или дозвола за престој.
За што служи Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis?
Еден од важните документи во постапката е Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis, односно изјава за работниот однос.
Овој формулар го пополнува работодавачот и во него се наведуваат податоци за компанијата, работното место, планираниот почеток на вработувањето, работното време, платата и други услови поврзани со работниот однос.
Документот им овозможува на надлежните институции да проверат дали понуденото вработување ги исполнува законските услови.
Сепак, формуларот не служи исклучиво за проверка дали во одреден регион недостигаат работници. Неговата улога е поширока и зависи од конкретната постапка за одобрување на вработувањето.
Затоа, кандидатите треба да го користат актуелниот формулар објавен од Bundesagentur für Arbeit и да ја следат листата на документи што ја бара надлежната германска амбасада.
Дали дефицитарните професии се исти во цела Германија?
Не мора да бидат. Потребата од работници може значително да се разликува меѓу германските покраини и градови.
На пример, во еден регион може да постои поголема побарувачка за електричари, механичари или медицински персонал, додека во друг регион ситуацијата може да биде поинаква.
Bundesagentur für Arbeit редовно објавува анализи за недостигот од квалификувани работници. Овие податоци им помагаат на институциите, работодавачите и кандидатите подобро да ја разберат состојбата на пазарот на трудот.
Но, важно е да се нагласи дека регионалниот недостиг сам по себе не претставува автоматски услов за добивање или одбивање на секој вид работна виза.
Дефицитарните занимања се важни и за Сината карта на ЕУ
Поимот Mangelberufe има посебно значење кај одредени категории на Сината карта на Европската Унија (Blaue Karte EU).
Германија има проширена листа на дефицитарни занимања за кои, под пропишани услови, може да се користи понизок праг на минимална бруто-плата.
Во 2026 година, за соодветните дефицитарни занимања и одредени категории нови дипломци, прагот изнесува 45.934,20 евра бруто годишно. За останатите занимања според редовниот праг на Сината карта, износот изнесува 50.700 евра бруто годишно.
Овие правила се однесуваат на конкретната постапка за Сина карта и не треба да се мешаат со Westbalkanregelung, која има поинакви услови за вработување.
Што ако барањето за виза биде одбиено?
Одбивањето на работна виза или согласност за вработување не мора да значи дека кандидатот никогаш повеќе нема да може да работи во Германија. Меѓутоа, најважно е прво да се утврди точната причина за одбивањето.
Причините можат да бидат различни: неисполнети услови за плата или вработување, недоволна документација, проблеми со конкретната законска основа, исцрпен контингент или други пречки.
Во постари совети често се наведува дека работодавачот треба само да достави изјава дека долго време не може да најде работници и дека поради тоа визата ќе биде одобрена. Таквото тврдење не е точно како општо правило.
Изјава од работодавачот може да биде корисна во одредени постапки, но не може да ги замени законските услови и не гарантира позитивна одлука.
Доколку барањето е одбиено, кандидатот треба внимателно да го прочита образложението и да провери кои правни можности му стојат на располагање. Во зависност од случајот, можно е поднесување ново барање со исправена документација или користење на соодветен правен лек.
Што треба да знаат Македонците кои бараат работа во Германија?
За македонските државјани кои сакаат да се вработат во Германија, најважно е да направат разлика меѓу неколкуте законски можности за работна имиграција.
Лицата кои имаат призната стручна квалификација или соодветно образование можат да ги разгледаат постапките за квалификувани работници, Сината карта на ЕУ или други достапни категории.
Од друга страна, Westbalkanregelung овозможува вработување и без германско признавање на квалификацијата за многу нерегулирани занимања, под услов да се исполнети останатите законски барања.
Затоа не е точно дека секој кандидат мора да докаже дека неговата професија е дефицитарна за да добие работна виза.
Заклучок
Поимот „дефицитарен кадар“ и понатаму има важно место во германскиот систем за вработување и имиграција. Сепак, неговото значење често погрешно се поврзува со постапката за добивање работна виза.
Според правилата што важат во 2026 година, за македонските државјани кои аплицираат преку Westbalkanregelung повеќе не се спроведува класичната проверка дали постои германски или европски кандидат со предност за истото работно место.
Наместо тоа, надлежните институции ги проверуваат условите за вработување, исполнувањето на законските барања и достапноста на контингентот.
За кандидатите најважно е да имаат вистинска понуда за работа, правилно подготвена документација и јасна информација за видот на визата за која аплицираат. Недостигот од работници може да биде предност при барањето работа, но не претставува автоматска гаранција за одобрување на виза.
За најновите информации, кандидатите треба да ги следат официјалните страници на Bundesagentur für Arbeit, германската амбасада и порталот Make it in Germany.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
