Европската автомобилска индустрија се соочува со една од најголемите трансформации во својата историја. Додека кинеските производители освојуваат сè поголем дел од пазарот, традиционалните европски брендови се борат со намалена профитабилност, високи трошоци и заостанување во развојот на новите технологии.
Според анализата на економистите од Allianz Trade, причините за ваквата состојба не треба да се бараат исклучиво во евтините кинески автомобили, високите цени на енергијата или намалената побарувачка. Значителен дел од проблемите произлегуваат од одлуките што самите европски производители ги носеле во изминатите дваесетина години.
Премногу вложувања во старите технологии
Со децении европските автомобилски компании остваруваа високи приходи благодарение на бензинските и дизелските мотори. Наместо навремено да вложуваат во производство на батерии, електрификација и развој на софтвер, голем дел од капиталот бил насочуван кон усовршување на постојните технологии, краткорочна профитабилност и исплата на дивиденди.
Прочитајте: Германија останува без возачи: Недостигаат до 120.000, компаниите ќе бараат работници од странство
Кога конечно започнале посериозни инвестиции во електричната мобилност, средствата биле распределени на премногу различни проекти, што дополнително ја намалило нивната ефикасност.
Според Allianz Trade, европските производители во 2026 година ги намалиле инвестициите за околу 20 проценти, иако токму сега автомобилскиот пазар забрзано се менува под влијание на вештачката интелигенција, софтверските технологии и автономното управување.
Кинеските автомобили освојуваат сè поголем дел од Европа
Додека европските компании се обидуваат да го надоместат технолошкото заостанување, кинеските производители ја користат можноста за проширување на своето присуство.
Продажбата на електрични автомобили во Европа во 2026 година бележи раст од речиси 45 проценти, а нивниот удел во новите регистрации достигнал приближно 22 проценти.
Кинеските автомобилски брендови веќе учествуваат со околу 10 проценти во вкупните регистрации на европскиот пазар. Кај целосно електричните автомобили нивниот удел изнесува околу 16 проценти, додека кај плаг-ин хибридите достигнува дури 26 проценти.
Колку брзо се менува автомобилската индустрија покажува и Саемот за автомобили во Париз во октомври 2026 година. Најавено е учество на 20 кинески брендови, двојно повеќе отколку пред две години. Тие ќе претставуваат приближно половина од изложувачите, наспроти 23 проценти во 2024 година.
Германските производители меѓу најпогодените
Особено сериозни се последиците за германската автомобилска индустрија, која со децении важеше за еден од најсилните столбови на европската економија.
Според анализата, трите најголеми германски автомобилски производители од 2021 година изгубиле околу 10 проценти од својот пазарен удел во Европа и седум проценти во Кина.
Истовремено, додадената вредност по произведено возило во Европа во првата половина од 2026 година се намалила за 30 до 45 проценти во споредба со периодот 2021–2022 година.
Економистите предупредуваат дека дополнително намалување на пазарниот удел за три процентни поени до 2030 година би можело да предизвика загуба на уште околу три милијарди евра.
Ова претставува сериозен предизвик за производителите како Volkswagen, BMW и Mercedes-Benz, кои истовремено мора да инвестираат во нови технологии и да ја зачуваат конкурентноста на своите традиционални модели.
Батериите и софтверот стануваат поважни од моторот
Една од најголемите промени во автомобилската индустрија е начинот на кој се создава вредноста на возилото.
Кај автомобилите со мотори со внатрешно согорување, моторот и шасијата сочинувале приближно 35 до 45 проценти од вредноста на автомобилот.
Кај електричните возила ситуацијата е значително поинаква. Батеријата и софтверот заедно претставуваат меѓу 50 и 60 проценти од вредноста.
Токму во овие области азиските компании стекнаа значителна предност, особено во производството на батерии и нивните компоненти.
Заштитните мерки нема сами да ја спасат индустријата
Според економистите на Allianz Trade, европските производители нема да ги решат проблемите само со ограничување на кинеската конкуренција или со инсистирање целото производство на батерии да се пресели во Европа.
Построгите европски барања за локално производство би можеле да ја зголемат цената на електричните автомобили за околу 2.000 евра, односно приближно пет проценти.
Дури и со такви мерки, европските фабрики би можеле да обезбедат само околу половина од потребните батерии до 2035 година. Во исто време, азиските компании би продолжиле да контролираат повеќе од 70 проценти од технологијата за батерии инсталирана во Европа.
Може ли Европа да ја врати конкурентноста?
Економистите предлагаат промена на досегашната стратегија, со поголем акцент на меѓународни партнерства, заеднички истражувања и поефикасно користење на инвестициите.
Како области со значителен потенцијал се издвојуваат батериите со цврст електролит, рециклирањето на батерии, развојот на европски чипови, вештачката интелигенција, автономните камиони и современите логистички системи.
Намалувањето на бројот на различни платформи за електрични автомобили, исто така, би можело да помогне во намалувањето на производствените трошоци.
Европската автомобилска индустрија и понатаму располага со силни брендови, инженерско знаење и развиена производствена инфраструктура. Сепак, анализата покажува дека овие предности повеќе не се доволни сами по себе.
Иднината на европските автомобилски гиганти сè повеќе ќе зависи од нивната способност навремено да развиваат нови технологии, да ги контролираат трошоците и да одговорат на конкуренцијата од Азија.
Извор: Allianz Trade – економска анализа за европската автомобилска индустрија, октомври 2026 година.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
