Компаниите постојат за да произведуваат производи, да обезбедуваат услуги или на некој друг начин да придонесуваат кон развојот на општеството и економијата.

Некои произведуваат автомобили, други храна, трети развиваат софтвер или нудат финансиски услуги. Секоја има своја улога на пазарот.

Но постојат и компании кои не произведуваат речиси ништо што секојдневно го користиме, а сепак имаат влијание врз илјадници други компании.

Прочитајте: Што никој не кажува за работата во Германија ?

Google контролира огромен дел од интернет-сообраќајот.

Nestlé и Unilever се меѓу најголемите компании во прехранбената индустрија.

Apple, Microsoft и Amazon се меѓу највредните технолошки компании во светот.

Но што ако постои компанија која има удел токму во овие гиганти?

Компанија која не е најпозната меѓу обичните луѓе, но која се наоѓа зад сцената на светските финансиски пазари.

Нејзиното име е BlackRock.

Многумина никогаш не слушнале за оваа компанија, иако таа управува со средства вредни повеќе од десет трилиони американски долари.

За да се добие претстава за таа бројка, доволно е да се направи споредба со германската економија.

Годишниот бруто домашен производ на Германија изнесува околу четири и пол трилиони долари.

Тоа значи дека средствата со кои управува BlackRock се повеќе од двојно поголеми од вредноста на сè што германската економија произведува за една година.

Токму затоа BlackRock често се споменува како една од најмоќните финансиски компании во историјата.

Но што всушност претставува BlackRock?

Наједноставно кажано, тоа е компанија за управување со инвестиции.

Нејзината работа не е да произведува автомобили, телефони или храна.

Нејзината работа е да управува со туѓ капитал.

Приватни лица, пензиски фондови, банки, осигурителни компании, големи корпорации, па дури и државни институции, ѝ доверуваат средства за инвестирање.

BlackRock ги вложува тие пари на финансиските пазари со цел да оствари што поголем принос, а ризикот да биде што е можно помал.

Во тоа се крие суштината на нејзиниот бизнис.

Компанијата е основана во 1988 година од американскиот инвестициски банкар Лери Финк.

Во тоа време инвестирањето во акции претставувало значително поголем ризик отколку денес.

Луѓето најчесто купувале акции од една или неколку компании и биле целосно зависни од нивниот успех или неуспех.

Доколку компанијата пропаднела, пропаѓала и инвестицијата.

Лери Финк сметал дека постои подобар начин.

Наместо сите средства да се вложуваат во една компанија, тие можеле да се распределат во десетици или стотици различни компании.

Со тоа ризикот значително се намалувал.

Овој принцип не бил нов, бидејќи инвестициските фондови веќе постоеле.

Она што било ново било користењето напреден компјутерски систем кој постојано анализирал огромни количини финансиски податоци и проценувал каде ризикот е најмал.

Со текот на годините токму овој модел станал основа на работењето на BlackRock.

Луѓето и институциите доверуваат капитал.

BlackRock го инвестира.

Доколку инвестициите носат добивка, заработуваат и клиентите и компанијата.

Доколку инвестициите не бидат успешни, BlackRock сепак ја наплатува својата провизија за управување со средствата.

На прв поглед тоа изгледа како сосема нормален финансиски бизнис.

Ништо необично.

Ништо што не постоело и претходно.

Но токму тука започнува приказната што ја направила BlackRock една од најконтроверзните компании во светот.

Со секоја нова инвестиција компанијата станувала сè поголема.

Со секој нов клиент управувала со сè повеќе капитал.

А колку повеќе капитал има една инвестициска компанија, толку повеќе акции може да купува.

Со текот на времето BlackRock почнала да купува удели во илјадници компании ширум светот.

Не само во мали компании.

Туку во најголемите светски корпорации.

Apple.

Microsoft.

Amazon.

Google.

Meta.

Coca-Cola.

Johnson & Johnson.

JPMorgan Chase.

ExxonMobil.

И уште илјадници други.

Така компанијата постепено станала еден од најголемите акционери во огромен број корпорации што ја движат светската економија.

ВОЗДИГНУВАЊЕТО НА BLACKROCK

Во текот на деведесеттите години BlackRock растел со неверојатна брзина.

Сè повеќе инвеститори ѝ доверувале милијарди долари, уверени дека нивните пари ќе бидат управувани подобро отколку ако самите инвестираат.

Колку повеќе капитал пристигнувал во компанијата, толку повеќе акции можела да купува.

А колку повеќе акции купувала, толку поголемо станувало нејзиното влијание.

Вистинската пресвртница дошла со светската финансиска криза во 2008 година.

Додека најголемите банки се бореле за опстанок, финансискиот систем бил на работ на колапс.

Пропаѓале инвестиции вредни милијарди долари.

Банките престанувале да си веруваат една на друга.

Берзите паѓале.

Во тој хаос американската влада и Федералните резерви побарале помош од компании што имаат доволно знаење и технички капацитет за да ја анализираат состојбата и да помогнат во стабилизирањето на финансискиот систем.

Меѓу нив се наоѓал и BlackRock.

Компанијата добила задача да помогне во проценката и управувањето со проблематичните финансиски средства што останале зад пропаднатите банки.

Тоа бил моментот кога BlackRock првпат добил улога што многумина ја сметале за многу поголема од улогата на обичен инвестициски фонд.

Од тој момент неговото влијание почнало уште побрзо да расте.

Во наредните години компанијата продолжила да привлекува нов капитал.

Десетици милиони луѓе ширум светот, без воопшто да бидат свесни за тоа, почнале индиректно да инвестираат преку BlackRock.

Причината е едноставна.

Голем дел од пензиските фондови, животните осигурувања и инвестициските фондови своите средства ги доверуваат токму на вакви компании.

Кога некој уплаќа средства во пензиски фонд, многу често дел од тие пари завршуваат во фондови со кои управува BlackRock.

Затоа компанијата не инвестира свои пари.

Таа управува со парите на милиони луѓе.

Токму затоа денес управува со повеќе од десет трилиони долари.

СОПСТВЕНИК НА ДЕЛ ОД СВЕТОТ

Кога една компанија располага со толку огромен капитал, логично е да поседува и огромен број акции.

BlackRock денес има удел во илјадници компании низ светот.

Во многу случаи не е мнозински сопственик.

Но често е еден од најголемите акционери.

Тоа значи дека неговите претставници имаат право на глас на собранијата на акционерите.

Гласаат за избор на управни одбори.

Гласаат за деловните стратегии.

Гласаат за најважните корпоративни одлуки.

На тој начин BlackRock добива влијание врз работењето на голем број компании.

Само во Германија има значајни удели во повеќе компании што се дел од индексот DAX.

Во Соединетите Американски Држави ситуацијата е уште поизразена.

Речиси и да нема голема корпорација во која BlackRock нема удел.

Но BlackRock не е единствениот таков инвестициски гигант.

Покрај него постојат уште две компании што се споменуваат речиси секогаш кога се зборува за сопственоста на најголемите светски корпорации.

Тоа се Vanguard и State Street.

Заедно, овие три инвестициски куќи имаат удел во огромен број од најголемите компании во светот.

Практично, кога ќе ги погледнете акционерските структури на Apple, Microsoft, Amazon, Google, Meta, Coca-Cola, Pfizer, Visa, Mastercard или JPMorgan, многу често ќе ги најдете токму овие три имиња.

Тоа не значи дека тие ги поседуваат компаниите во целост.

Но речиси секогаш се меѓу најголемите институционални акционери.

Токму затоа многумина ги нарекуваат најмоќните финансиски институции во современиот свет.

За разлика од класичните корпорации, нивната моќ не произлегува од тоа што произведуваат нешто.

Нивната моќ произлегува од тоа што управуваат со капиталот на милиони луѓе и институции.

А капиталот, на крајот, значи и влијание.

ALADDIN – МОЗОКОТ НА BLACKROCK

Една од најголемите предности на BlackRock не е само огромниот капитал што го управува, туку и технологијата што стои зад сите негови инвестиции.

Во срцето на целиот систем се наоѓа платформата Aladdin.

Името звучи едноставно, но станува збор за еден од најмоќните финансиски системи во светот.

Aladdin не е обична компјутерска програма.

Тоа е платформа што секојдневно анализира милијарди финансиски информации од сите светски пазари.

Ги следи движењата на акциите.

Ги анализира каматните стапки.

Ги пресметува ризиците од секоја инвестиција.

Ги следи економските показатели.

Ги анализира политичките случувања.

Ги зема предвид промените на владите.

Следи природни катастрофи.

Следи воени конфликти.

Следи инфлација.

Следи практично сè што може да влијае врз вредноста на една инвестиција.

Потоа, врз основа на сите тие информации, системот пресметува колкав ризик носи секоја инвестиција и им предлага на менаџерите како да постапат.

Според видеото, зад Aladdin работат четири огромни дата-центри во кои функционираат околу шест илјади компјутери.

Тие работат непрекинато, дваесет и четири часа дневно, анализирајќи огромни количини податоци од целиот свет.

Благодарение на тоа, BlackRock располага со информации и анализи што ретко која финансиска институција може да ги обработи со иста брзина.

КОГА СИ АКЦИОНЕР ВО СИТЕ ГОЛЕМИ КОМПАНИИ

Како што компанијата растела, нејзиното влијание станувало сè поголемо.

Кога сте меѓу најголемите акционери во десетици или стотици компании, природно е да имате можност да учествувате во носењето важни одлуки.

Претставниците на BlackRock учествуваат на собранијата на акционерите.

Гласаат за изборот на управни одбори.

Гласаат за стратегиите на компаниите.

Гласаат за важни корпоративни политики.

Поради тоа многумина сметаат дека BlackRock има влијание што оди далеку над класичното инвестирање.

Не затоа што директно управува со компаниите, туку затоа што е еден од нивните најголеми сопственици.

Кога ќе се погледнат акционерските структури на најголемите американски корпорации, речиси секогаш меѓу првите имиња се појавуваат BlackRock, Vanguard и State Street.

Тие инвестираат во исти компании.

Во истите индустрии.

Во истите финансиски пазари.

Поради тоа многумина ги нарекуваат „големата тројка“ на светските финансии.

Заедно управуваат со десетици трилиони долари.

Нивниот капитал е распоредуван низ речиси сите сектори на глобалната економија.

Технологија.

Банкарство.

Фармација.

Енергетика.

Автомобилска индустрија.

Телекомуникации.

Во многу случаи тие се меѓу најголемите институционални инвеститори.

МОЖЕ ЛИ ЕДНА ПРИВАТНА КОМПАНИЈА ДА ИМА ПРЕГОЛЕМА МОЌ?

Токму тука започнуваат најголемите критики.

Кога една компанија управува со повеќе од десет трилиони долари и има удел во илјадници корпорации, неизбежно се поставува прашањето:

Колкаво влијание навистина има?

Дали една приватна компанија може индиректно да влијае врз светската економија?

Дали може да влијае врз насоката во која ќе се движат големите корпорации?

Дали може да влијае врз политиките што ги водат државите?

Токму овие прашања со години се предмет на дебати меѓу економистите, политичарите и финансиските аналитичари.

Едни сметаат дека BlackRock едноставно професионално управува со туѓи средства и дека неговото влијание е природна последица на големината на капиталот што го управува.

Други предупредуваат дека концентрацијата на толку голема финансиска моќ во рацете на мал број институции може да претставува сериозен ризик за конкуренцијата и за функционирањето на финансиските пазари.

Токму поради тоа BlackRock е една од најследените, но и една од најконтроверзните компании во светот.

ЛЕРИ ФИНК – ЧОВЕКОТ ЗАД BLACKROCK

Во центарот на целата приказна се наоѓа човекот што ја основал компанијата – Лери Финк.

Со текот на годините тој стана една од највлијателните личности во светските финансии.

Секоја година испраќа отворено писмо до директорите на компаниите во кои BlackRock има инвестиции.

Овие писма внимателно се следат од финансиските пазари, бидејќи во нив се изнесуваат ставови за тоа во која насока треба да се движи светската економија.

Во последните години една тема особено се издвојува – климатските промени.

Во своите писма Лери Финк постојано нагласува дека компаниите треба постепено да преминат кон почиста енергија и да работат на намалување на емисиите на јаглерод диоксид.

Целта е до средината на овој век светската економија да стане климатски неутрална.

Многу компании почнаа да ги менуваат своите стратегии токму во оваа насока.

Автомобилската индустрија инвестира милијарди во електрични возила.

Енергетските компании најавуваат вложувања во обновливи извори на енергија.

Инвеститорите сè повеќе бараат компании што водат сметка за животната средина.

Но истовремено се појавуваат и критики.

Едни сметаат дека ова е неопходна трансформација на светската економија.

Други предупредуваат дека BlackRock и понатаму има значителни инвестиции во нафтени и гасни компании како Shell, BP и Chevron.

Поради тоа се поставува прашањето дали е можно истовремено да се промовира зелена транзиција, а во исто време да се инвестира во традиционалната енергетика.

Токму оваа противречност често е тема на јавни расправи.

МОЌ ШТО ПРЕДИЗВИКУВА ДЕБАТА

BlackRock денес управува со средства вредни повеќе од десет трилиони долари.

Има удел во илјадници компании.

Учествува на акционерски собранија.

Советува влади и централни банки во одредени финансиски прашања.

Неговата платформа Aladdin секојдневно анализира огромни количини податоци од светските пазари.

Поради сето ова, компанијата често се наоѓа во центарот на дебатите за тоа колку моќ треба да имаат големите финансиски институции.

За едни, BlackRock е пример за успешна компанија што професионално управува со инвестициите на милиони луѓе.

За други, концентрацијата на толку голема финансиска моќ во рацете на мал број компании претставува ризик за слободната конкуренција и за функционирањето на глобалната економија.

Без разлика на различните ставови, едно е сигурно.

Името BlackRock денес се појавува речиси насекаде каде што се носат големи финансиски одлуки.

Компанијата можеби не произведува автомобили.

Не произведува мобилни телефони.

Не произведува храна.

Но преку своите инвестиции има присуство во компаниите што ги произведуваат сите тие работи.

Токму затоа BlackRock често се опишува како една од највлијателните финансиски институции во современиот свет.

Дали тоа влијание е природна последица на успешното инвестирање или претставува преголема концентрација на финансиска моќ, останува прашање околу кое и денес постојат различни мислења.

Едно е сигурно – малку компании во историјата успеале да изградат толку голема мрежа на инвестиции и толку силно присуство во светската економија како BlackRock.

Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.