„Уште неколку години и се враќаме.“
Колку пати сме ја слушнале оваа реченица од Македонци кои живеат во Германија, Швајцарија, Австрија, Италија или некаде подалеку? А колкумина ја кажале самите на себе кога првпат заминале од Македонија?
На почетокот планот речиси секогаш изгледа едноставно. Ќе се работи неколку години, ќе се заработи нешто, ќе се направи куќа, ќе се обезбеди семејството и еден ден ќе се вратиме. Не сме заминале засекогаш. Само привремено.
И токму од тоа „привремено“ кај многумина помина половина живот.
Куќата што требаше да нè врати дома
Прво се купува плацот. Потоа темелите. Следното лето се крева првиот кат. По една година се става покрив. Потоа прозорци, фасада, ограда, двор, плочки, нова кујна, подобар мебел.
Прочитајте: „Сејф сити“ веќе ги казнува и странските возачи: На Табановце редици за плаќање сообраќајни казни
Секоја година кога ќе дојдеме во Македонија има нешто ново што треба да се направи.
„Да ја средиме убаво, кога ќе се вратиме да имаме сè.“
И така од Германија испраќаме пари за куќата во Македонија. Работиме прекувремено, штедиме, понекогаш се откажуваме од работи што би можеле да си ги дозволиме таму каде што реално живееме. Не затоа што немаме, туку затоа што во главата постои една поголема цел – домот што нè чека.
Со години го градиме местото каде што планираме еден ден да живееме.
А потоа, кога конечно ќе биде завршено, сфаќаме дека во таа куќа поминуваме две или три недели годишно.
Останатите единаесет месеци ролетните се спуштени.
Дворот го гледа соседот. Некој роднина ја проветрува куќата. Родителите понекогаш влегуваат да видат дали е сè во ред. Се плаќа струја, вода, данок, се поправа нешто што се расипало иако речиси никој не живее таму.
А ние сме повторно на автопат кон Германија.
„Дома“ полека станува чуден збор
За првата генерација иселеници Македонија најчесто останува домот. Таму се родителите, братот, сестрата, пријателите од детството, гробовите на најблиските, улицата по која сме оделе како деца и кафулето каде што сите нè познавале.
Но животот во меѓувреме се случува на друго место.
Во Германија стануваме во шест часот наутро. Таму одиме на работа. Таму децата тргнуваат во градинка и училиште. Таму им е педијатарот, фудбалскиот клуб и најдобриот другар. Таму плаќаме кирија или кредит, таму купуваме автомобил, таму ни пристигнуваат писмата и таму ги знаеме термините за следната недела.
И тогаш се случува нешто што ретко сакаме да си го признаеме: местото што требаше да биде привремено станува нашиот секојдневен живот, а местото кое цело време го нарекуваме „дома“ станува дестинација за годишен одмор.
Во јули или август ја отвораме куќата, ги креваме ролетните, го пуштаме бојлерот, го чистиме дворот и неколку недели повторно живееме во сонот што сме го граделе цела година.
Потоа ги пакуваме куферите.
И повторно ја заклучуваме вратата.
Децата можеби немаат ист сон како нас
Ова е можеби најтешкиот дел од приказната.
Родителите често градат големи куќи со мислата дека еден ден таму ќе бидат сите. Долу ние, горе синот, можеби уште еден кат за другото дете. Голема дневна, повеќе спални, тераса, двор – да има место кога ќе се собере целото семејство.
Но децата кои растат во Германија имаат поинаков живот.
За нив Македонија може да биде прекрасно место. Таму се баба и дедо, братучедите, летото, слободата, долгите вечери и спомените од распустите. Можеби со нетрпение чекаат секое лето да одат таму.
Но тоа не значи дека еден ден ќе сакаат таму да живеат.
Нивните пријатели се во Германија. Образованието им е таму. Јазикот на кој учат, работат и создаваат професионални контакти е најчесто германскиот. Таму можеби ќе го запознаат партнерот, ќе најдат работа и ќе создадат свое семејство.
И куќата што родителите ја граделе со мислата „ова е за децата“ еден ден може да остане прекрасна, голема и речиси празна.
Не затоа што децата не ја сакаат Македонија.
Туку затоа што нивниот живот никогаш не бил истиот живот од кој заминале нивните родители.
Колку чини еден сон што речиси не го користиме?
Ретко кој сака да ја направи оваа пресметка.
Колку пари сме вложиле во куќа во која престојуваме 15 или 20 дена годишно? Колку викенди сме работеле за новата фасада? Колку прекувремени часови за оградата? Колку години сме велеле „оваа година нема да одиме никаде, треба да ја завршиме куќата“?
За многумина тоа не е само финансиска инвестиција. Тоа е емотивна инвестиција во идејата дека врската со Македонија никогаш нема да биде прекината.
Затоа и математиката не е едноставна.
Можеби од чисто финансиски аспект нема логика да вложиш огромна сума во куќа што стои празна поголемиот дел од годината. Но како да се пресмета вредноста на чувството кога после илјада километри пат ќе ја отвориш сопствената порта? Како да се измери моментот кога ќе седнеш во дворот со родителите кои цела година си ги гледал преку телефон?
Тоа нема цена.
Но има едно друго прашање кое вреди да си го поставиме.
Дали живееме денес или цел живот се подготвуваме да живееме утре?
„Кога ќе се вратиме“
Кога ќе се вратиме ќе ја средиме градината.
Кога ќе се вратиме ќе пиеме кафе секое утро на терасата.
Кога ќе се вратиме ќе имаме повеќе време за пријателите.
Кога ќе се вратиме нема да брзаме никаде.
Кога ќе се вратиме ќе живееме поспокојно.
Но прво треба децата да завршат училиште. Потоа факултет. Потоа да најдат работа. Потоа можеби ќе дојдат внуци. Во меѓувреме треба да се отплати кредитот во Германија. Уште неколку години до пензија.
И одеднаш човекот кој на 30 години велел дека за пет години се враќа, има 60.
Куќата е одамна готова.
Само враќањето постојано се одложувало.
А кога конечно ќе дојде пензијата, се појавува нова дилема. Децата и внуците се во Германија. Лекарите што ги познаваме се таму. Здравственото осигурување, документите и најголемиот дел од животот се таму.
Тогаш веќе не е толку лесно да се каже: „Се враќаме засекогаш.“
Можеби проблемот никогаш не бил во куќата
Нема ништо погрешно во тоа човек да изгради куќа во родното место. За некого тоа е исполнување на животен сон, за друг сигурност за староста, а за трет начин да им остави нешто на децата.
Проблемот настанува кога цел живот го одложуваме сегашниот живот поради иднина за која не знаеме дали некогаш ќе дојде.
Кога живееме во мал стан во Германија, а градиме три ката во Македонија.
Кога немаме време за одмор со децата затоа што секој слободен ден оди за работа околу куќата.
Кога штедиме на искуства, патувања и време со семејството за да биде совршена дневната соба во која ќе седиме десет дена во август.
Децата веројатно нема да се сеќаваат колку чинеле плочките во ходникот.
Ќе се сеќаваат дали сме имале време за нив.
На крај можеби имаме два дома – а цел живот чувствуваме дека не сме целосно ниту во едниот
Тоа е чудната страна на иселеничкиот живот.
Кога сме во Германија, ни недостига Македонија. Кога сме во Македонија неколку недели, почнуваме да мислиме на обврските што нè чекаат во Германија.
Во едната земја ја градиме иднината, а во другата ги чуваме спомените.
Можеби затоа тие празни куќи низ Македонија не се само недвижности. Тие се споменици на една генерација која заминала убедена дека заминува привремено.
Генерација која со години испраќала пари дома, градела кат по кат и секое лето си велела дека уште малку останало.
Некои навистина ќе се вратат.
Некои ќе живеат половина година таму, половина година тука.
Некои никогаш нема да се вратат.
И ништо од тоа не значи дека не ја сакаат Македонија.
Можеби најважно е само да не дозволиме чекајќи го животот што планираме да го живееме еден ден, да ни помине животот што го имаме денес.
А вие што живеете во странство – изградивте или купивте нешто во Македонија со мислата дека еден ден ќе се вратите? И по сите години поминати надвор, дали тој план сè уште е ист?
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
