Во Германија секојдневно се доставуваат околу десет милиони пакети. Повеќето од нив стигнуваат до домаќинствата преку приватни компании за достава. Но, нивните работни услови често ги прекршуваат германските закони.
Бројни доставувачи на пакети и понатаму добиваат плати под минималната – и покрај долгогодишните критики за нивните услови за работа. Освен тоа, многу подизведувачи се соочуваат со огромен економски притисок. Ова го откри истрага на деловниот магазин ARD Plusminus.
Доставувач на пакети го опишува својот работен ден
Plusminus го следел Георгу, 22-годишен доставувач од Романија. Редакцијата му го сменила името. Тој секој работен ден го започнува во 7:00 часот наутро. До тогаш веќе е во DPD депото, каде ги сортира пакетите и ги товари во својот Sprinter комби.
Прочитајте: Германија отвори голема истрага за доставувачките компании
На оваа задача троши три, а понекогаш и четири часа. Дури потоа започнува со доставата низ мал град и околината во покраината Rheinland-Pfalz. Неговата рута е строго однапред одредена – системот точно покажува кога и каде мора да застане за да остави пакет. Додека доставува, буквално трча, бидејќи инаку не би можел навреме да ја исполни дневната квота од 100 пакети.
Просечна плата помала од девет евра на час
Додека е на терен, тој објаснува дека работните денови му се многу долги. Не е реткост смената да му заврши дури по 17, 18, па и 19 часот.
Но, платен е само за часовите поминати на терен. Времето потребно за товарење на пакетите не му се плаќа – што значи дека редовно работи и до 14 часа дневно. Неговата просечна саатница не достигнува ни девет евра. Тој не е директно вработен во DPD, туку кај подизведувач.
Друг возач во друга DPD зона за достава исто така сведочи за долги работни денови и многу неплатени часови. Некои денови дома се враќа дури во 22 часот.
Прекршување на работното време
Таквото работно време претставува јасно прекршување на Законот за работно време, објаснува синдикалецот Tiny Hobbs од синдикатот ver.di. Тоа се однесува на сите смени подолги од десет часа. Ова правило е јасно наведено и во договорите за работа што ги потпишале двајцата возачи.
Во договорите стои стандардна работна недела од 37,5 часа и саатница од 13,90 евра, што одговара на законската минимална плата. Но, подизведувачот не се придржува до тие услови.
Подизведувачот одбива коментар
Plusminus побарал изјава од подизведувачот за овие обвинувања. Сепак, тој ненадејно се откажал од првично прифатеното интервју. Неговиот адвокат подоцна ја известил редакцијата дека нема да ги коментира обвинувањата.
За експертите кои ја следат индустријата за достава, како професорот по економија Стефан Сел од Универзитетот за применети науки во Кобленц, ваквото однесување не е изненадување. Тој пазарот на труд во доставувачката индустрија го опишува како германски „Див Запад“, каде владее „законот на џунглата“, а најранливите работници остануваат незаштитени.
„Минималната плата е саатница; единствениот начин да се заобиколи е преку измама со плати – конкретно, барање неплатена прекувремена работа – а тоа е вообичаена практика во оваа индустрија“, вели Сел.
Тој додава дека DHL е единствениот исклучок, бидејќи компанијата и понатаму во голема мера се потпира на директно вработени возачи.
Четирикреветна соба за 450 евра месечно
Но, критики не се однесуваат само на платите. Проблематично е и сместувањето на возачите. Еден возач го покажува својот простор во заеднички стан каде што, како што вели, бил сместен од подизведувачот. Во собата има четири кревети.
Возачот Роберто – чие име исто така е сменето – објаснува дека за вакво сместување плаќа 450 евра месечно.
Во Германија бил донесен преку агенција од Романија. Му било кажано дека собата ќе ја дели само со еден колега. Роберто смета дека 450 евра за обичен кревет е премногу, особено затоа што нема ни простор за своите работи. Парите директно му се одземаат од платата.
Намамени со лажни ветувања
Стефан Сел смета дека ваквото сместување е недостоинствено.
„Тоа се исклучиво странски работници“, вели тој. Според него, со години се развила цела индустрија на сомнителни агенции за вработување. Луѓето се намамуваат во Германија со лажни ветувања за заработка и услови за работа.
„Потоа пристигнуваат овде – целосно зависни од подизведувачите – најчесто без да знаат ниту еден збор германски, со огромни проблеми и во многу несигурна ситуација“, додава Сел.
Дел од платата се исплаќа „на рака“
Но, тука проблемите не завршуваат. Други возачи со кои разговарал Plusminus тврдат дека не ја добиваат целата плата преку банка. Половина од парите ги добиваат во готово, во плико.
Тоа претставува „црни пари“, односно исплата „на рака“, што е нелегално, вели социологот Сел. На тој начин возачите практично стануваат соучесници.
„Во моментот кога, од нужда бидејќи им е потребно секое евро, ќе прифатат дел од платата да им се исплаќа официјално, а остатокот на рака – тие стануваат соучесници во прекршувањето на законот. Поради нивната несигурна ситуација, лесно можат да бидат уценувани“, вели Сел.
DPD ги наведува своите правила
Прекршувањата поврзани со минималната плата и работното време, како и непријавената работа, очигледно не се реткост во индустријата.
Како одговор, DPD наведува:
„Сите договорни партнери на DPD се обврзани да ги почитуваат сите законски прописи – особено оние поврзани со минималната плата и работното време – и да обезбедат фер услови за работа. Ние се залагаме за правична исплата и безбедни услови за работа.“
Според DPD, околу 770 таканаречени „системски партнери“, односно подизведувачи, работат низ целата држава за компанијата. Во некои случаи тие користат и дополнителни подизведувачи. Вкупниот број компании надминува 1000, а заедно вработуваат околу 11.000 возачи.
Колку DPD им плаќа на подизведувачите?
Еден подизведувач од Баварија се согласил да ги открие своите финансиски податоци.
Според него, од DPD добива 2,15 евра за секоја посетена адреса и 0,30 евра за секој доставен пакет. Тој пресметал дека месечно заработува околу 300 евра профит по комбе. Бидејќи поседува неколку Sprinter комбиња, вкупната заработка му е околу 3000 евра – но само ако нема дефекти или проблеми со возилата.
Во овој контекст, експертот Стефан Сел бара радикални мерки. Според него, германската влада мора да ги натера компании како DPD директно да ги вработуваат возачите и да стави крај на системот на подизведувачи.
Всушност, германскиот Bundesrat уште во 2023 година побарал токму такви мерки. Но, германското Министерство за труд до денес не ги спровело.
Како резултат на тоа, експлоататорската реалност на многу доставувачи засега останува непроменета.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
