Сојузната влада планира реформа на Законот за работно време. Наместо осумчасовен работен ден, во иднина ќе се воведе максимално неделно работно време. Еве што точно се планира – и зошто предизвикува критики.
Кои се плановите на владата?
Унијата и SPD планираат промени во однос на работното време. Според коалицискиот договор, целта е „да се создаде можност за неделно – а не дневно – максимално работно време, во согласност со Европската директива за работно време“. Тоа значи дека наместо сегашното ограничување од осум часа дневно, ќе има поголема флексибилност, што ќе овозможи подобро прилагодување на работното време кон реалните потреби – на пример кај сезонска работа, сменска работа, викенд или ноќна работа.
Европската директива пропишува просечно работно време од најмногу 48 часа неделно. Конкретниот референтен период за кој се пресметува овој просек се разликува од земја до земја. Меѓутоа, директивата на ЕУ не пропишува директно дневна граница како онаа што моментално е предвидена во германскиот закон.
Прочитајте: Работа и кога си болен? Германија планира нов модел на боледување
Според коалицискиот договор, максималното неделно работно време во Германија треба да се води според постојните правила: „За потребите на колективните договори, неделно работно време од најмалку 34 часа се смета за полно работно време; за работно време кое не е дефинирано преку колективни договори важи праг од 40 часа.“ Во исто време, „треба да се задржат важечките правила за време на одмор“. Тоа значи дека помеѓу две смени мора да поминат најмалку единаесет часа.
Михаел Хитер, директор на Институтот за германска економија (IW) – think tank близок до работодавците – изјави во емисијата ARD Morgenmagazin дека овој пристап е целосно оправдан: Осумчасовниот работен ден бил клучен за индустриското општество. „Денес имаме многу повеќе услужно ориентирана економија; се соочуваме со сосема поинакви семејни околности – каде двајцата партнери често работат – и затоа мораме поинаку да го организираме балансот меѓу работата, слободното време и семејниот живот.“
Зошто владата сака поинаков систем за работно време?
Во коалицискиот договор, партнерите го оправдуваат овој потег со промените во светот на работата: „И вработените и компаниите сакаат поголема флексибилност.“ Тврдат дека новиот регулаторен систем за работно време би служел и за „подобро усогласување на семејниот и професионалниот живот“.
Во интервју за ARD Morgenmagazin, директорот на IW Хитер нагласи дека овие промени првенствено се насочени кон канцелариските работи. Тој посочи дека поголемата флексибилност и прилагодливост би довеле и до поголема сигурност на работното место, бидејќи би им олесниле на компаниите подобро да го организираат обемот на работа. „Овде не станува збор за зголемување на вкупното работно време; туку за поинаква распределба на работните часови – онаа што може да биде потребна во одредени ситуации.“
Какви беа реакциите?
Работодавците се залагаат за дерегулација и олеснувања, што вклучува и пофлексибилно работно време. Претседателот на здружението на работодавци Рајнер Дулгер ги повика сите страни да спроведат „вистински промени“. Меѓутоа, моментално постои голем спор околу предлогот со кој би се овозможила поголема флексибилност надвор од осумчасовниот работен ден, кој повеќе од еден век служеше како стандард.
Германската конфедерација на синдикати (DGB) ги отфрла овие планови. Претседателката на DGB, Јасмин Фахими, уште еднаш остро предупреди против укинување на осумчасовниот работен ден: „Не сакаме да се вратиме во времето пред 1918 година“, изјави таа на Сојузниот конгрес на DGB. Франк Вернеке, лидерот на синдикатот Ver.di, смета дека плановите на владата им даваат carte blanche на работодавците „да ја исцедат и последната капка од своите вработени – со целосно игнорирање на здравјето на работниците“.
Министерката за труд Бербел Бас (SPD) неодамна исто така се дистанцираше од предложеното укинување на осумчасовниот работен ден. „Да зависеше од SPD и од мене лично, ние воопшто не би го отворале ова прашање; но тоа е дел од коалицискиот договор“, изјави Бас, која воедно е и претседателка на SPD. Филип Тирмер, лидер на младите социјалисти (Jusos), го обвини канцеларот Фридрих Мерц (CDU) дека ги игнорира потребите на работниците преку планираното воведување на неделен модел на работно време.
Зошто синдикатите се против неделно работно време?
Лидерот на Ver.di, Франк Вернеке, го обвини канцеларот Фридрих Мерц дека досега не успеал да постигне консензус со синдикатите околу реформските планови на владата. Тој нагласи дека веќе постојат „стотици колективни договори со многу флексибилни модели на работно време“.
„Апсолутно нема потреба од ваква интервенција“, изјави Вернеке. „Она што моментално се дискутира – и што е дел од коалицискиот договор – е создавање механизам преку кој, со одлука на работодавецот, вработените би можеле да работат и по 13 часа во континуитет. Тоа е спротивно на секој принцип на заштита при работа.“
Фондацијата Hans Böckler неодамна предупреди против преминување на систем заснован на неделно работно време, наведувајќи дека таквата промена би можела да доведе до работни денови и до дванаесет часа и 15 минути. Последиците би биле здравствени ризици, зголемен број боледувања и поголем притисок врз семејствата.
Каква е моменталната правна состојба?
Законот за работно време моментално наведува: „Дневното работно време на вработените не смее да биде подолго од осум часа.“ Во исклучителни случаи, работното време може да се продолжи до десет часа – на пример ако подоцна се компензира. Уште подолго работно време е дозволено само под многу строги услови.
Колку Германците моментално работат?
Според Сојузниот завод за статистика, вообичаеното неделно работно време за сите вработени во Германија изнесувало 34,3 часа во 2024 година. Оваа бројка ја поставила Германија под европскиот просек (36,8 часа). Вработените во Србија работеле најдолго (42,2 часа), додека Холандија имала најниска бројка – 31,2 часа неделно.
Работното време се намалило и во Германија: генерално, просечното неделно работно време е намалено за 4,1 час од 1991 година (кога изнесувало 38,4 часа). Меѓутоа, на просечното работно време влијае и растечкиот број луѓе кои работат со скратено работно време. Во 1991 година тие изнесувале 14,1 проценти од сите вработени, а до 2024 пораснале на 30,8 проценти.
Зошто е воведен осумчасовниот работен ден?
Роберт Овен – велшки претприемач и општествен реформатор – прв се залагал за осумчасовен работен ден под слоганот: „Осум часа работа, осум часа рекреација и одмор и осум часа сон.“ Во Германија осумчасовниот работен ден бил воведен во 1918 година – прво за физичките работници – а потоа бил проширен и на платените службеници во 1919 година.
Многу компании исто така имале корист од оваа промена, бидејќи скратеното работно време често доведувало до зголемена продуктивност. Меѓутоа, со прописите за работно време од 1923 и 1938 година повторно биле дозволени десетчасовни работни денови преку различни исклучоци.
Текстот е авторска сопственост и неговата содржина не смее да се превзема во целост или делови без претходна согласност од авторот или порталот Емигрико.
